FOB Nedir? (Free on Board) Dış Ticaret Rehberi 2026
- 3 gün önce
- 2 dakikada okunur
Uluslararası ticarette teslim şekilleri, alıcı ve satıcının sorumluluklarını belirleyen en önemli unsurlardan biridir. Bu teslim şekillerinden biri olan FOB (Free on Board), özellikle deniz yolu taşımacılığında en sık kullanılan Incoterms kurallarından biridir.
Peki FOB nedir?
FOB (Free on Board), satıcının malları belirlenen yükleme limanında gemiye yükleyerek teslim yükümlülüğünü yerine getirdiği teslim şeklidir. Mallar gemiye yüklendikten sonra oluşabilecek risk ve sorumluluklar alıcıya geçer.
Bu teslim şekli yalnızca deniz yolu ve iç su yolu taşımacılığı için kullanılır.
FOB Teslim Şeklinde Satıcının Sorumlulukları
FOB teslim şeklinde satıcı genel olarak;
Ürünleri hazırlar.
İhracat işlemlerini tamamlar.
Malları belirtilen yükleme limanına ulaştırır.
Ürünleri gemiye yükler.
Gemiye yükleme anına kadar oluşabilecek riskleri üstlenir.
Ürünler gemiye yüklendiği anda satıcının temel sorumluluğu sona erer.
FOB Teslim Şeklinde Alıcının Sorumlulukları
Gemiye yükleme tamamlandıktan sonra alıcı;
Deniz navlununu organize eder.
Taşıma sürecini takip eder.
Gerekli durumlarda sigorta yaptırır.
Varış ülkesindeki ithalat işlemlerini yürütür.
Gümrük ve teslimat süreçlerini yönetir.
Bu nedenle FOB teslim şeklinde alıcının lojistik planlaması büyük önem taşır.
FOB Ne Zaman Tercih Edilir?
FOB teslim şekli genellikle;
Deniz yolu taşımacılığında,
Alıcının taşıma organizasyonunu kendisinin yapmak istediği durumlarda,
Tarafların uluslararası ticaret konusunda deneyimli olduğu işlemlerde
tercih edilir.
FOB ile CIF Arasındaki Fark Nedir?
FOB ve CIF sıkça karıştırılan iki teslim şeklidir.
FOB teslimde satıcının sorumluluğu malların gemiye yüklenmesiyle sona ererken, CIF teslim şeklinde satıcı ayrıca navlun ve belirli kapsamda sigorta maliyetlerini de üstlenir.
Bu nedenle hangi teslim şeklinin kullanılacağı, tarafların ticari anlaşmasına göre belirlenmelidir.
Sonuç
FOB (Free on Board), uluslararası ticarette en yaygın kullanılan teslim şekillerinden biridir. Özellikle deniz yolu taşımacılığında tercih edilen bu yöntem, alıcı ve satıcının sorumluluklarını açık şekilde belirleyerek ticari sürecin daha planlı yürütülmesine yardımcı olur.
Exvoria Academy, dış ticaret, Incoterms 2020, ödeme yöntemleri ve uluslararası ticaret süreçleri hakkında hazırladığı güncel rehberlerle işletmelerin küresel pazarda daha bilinçli hareket etmesini desteklemeyi amaçlamaktadır.
Yorumlar